25 september 2015 - Brief van staatssecretaris aan Kamer over Passend Onderwijs

Geplaatst 12 okt. 2015 13:46 door AutiPassend Onderwijs Utrecht   [ 25 mrt. 2017 04:10 bijgewerkt ]
De staatssecretaris van onderwijs, Sander Dekker, reageert op de recente onderzoeken van DUO (leraren die negatief zijn over passend onderwijs), AVS (zie Scholen negeren massaal zorgplicht, schrijnende voorbeelden uit Utrecht) en de Kinderombudsman (zie Kinderombudsman: zonder aanpassingen gaat Passend Onderwijs nooit lukken). In zijn brief geeft hij aan dat Passend Onderwijs werk in uitvoering is en dat het stap voor stap gaat.

Wat ons opviel in deze Kamerbrief
  • Ouders mogen ontwijkingen van de zorgplicht (niet willen inschrijven van een leerling) rechtstreeks melden bij de onderwijsinspectie, zodat die de school daarop kan aanspreken. Wij merken dat dit nog niet door alle inspecteurs daadwerkelijk zo opgepakt wordt, maar misschien heeft dat nog tijd nodig. Dit roept echter ook de vraag op: stel dat de school dan inderdaad door de onderwijsinspectie verplicht wordt de leerling in te schrijven en een zorgplicht heeft. Hoe ziet de onderwijsinspectie erop toe dat er daadwerkelijk een voor dat kind passende onderwijsplek wordt geboden?
    In de brief schrijft de staatssecretaris: De zorgplicht betekent dat wanneer ouders hun kind met een extra ondersteuningsbehoefte schriftelijk bij een school aanmelden, de school een passend aanbod moet doen. Dat hoeft niet per se op de eigen school te zijn, want niet alle scholen kunnen alle soorten ondersteuning bieden. Maar in de gevallen dat de school de ondersteuning niet zelf kan bieden, moet zij conform de zorgplicht wél een aanbod doen bij een andere school en zorgen dat de leerling daar kan worden ingeschreven.
    Als ouders een kind aanmelden bij een school, betekent zorgplicht dus niet dat het kind ook op die school geplaatst wordt. De volgende voorbeelden komen in de praktijk voor:
    • Scholen maken het ouders lastig om schriftelijk aan te melden, of maken van de onwetendheid van ouders gebruik (ik heb u toch teruggebeld met de boodschap dat aanmelden bij ons niet zo handig is).
    • De school voorziet in de zorgplicht door een plaatsing in het speciaal onderwijs voor te stellen, ook als ouders dit helemaal niet geschikt vinden (pedagogisch en of didactisch / onvoldoende niveau).
    • School zegt: vol is vol (niet gedefinieerd / bij de ene school met 21 leerlingen, bij een ander met 30 leerlingen).
    • School stelt de veiligheidsvraag: deze leerling kan volgens ons gezien zijn gevaarlijke gedrag nergens geplaatst worden.
    • School A zegt dat deze leerling met een ernstige leerstoornis en autisme het beste naar B kan. School B (in hetzelfde samenwerkingsverband): wij vinden van niet want onze tax is bereikt.
  • Om leraren beter toegerust te maken voor het invoeren van passend onderwijs verwijst de staatssecretaris naar de al eerder ingevoerde programma's om leraren individueel te versterken met scholing. Zij kunnen bijvoorbeeld gefaciliteerd worden als zij een master SEN (Special Educational Needs) willen volgen.
    Wij zien meer heil in een vangnet aan gespecialiseerde expertise in de scholen zelf, hulp van professionals met ruime ervaring met "speciale" leerlingen, die niet aangevraagd hoeft te worden via een procedure bij het samenwerkingsverband. Dan is de kennis snel en informeel beschikbaar. Dat is misschien wat duurder, maar op die manier kan het wél echt gaan werken.

  • Als maatregel tegen ontevredenheid van ouders wordt gekozen voor "betere informatievoorziening" via kanalen die bestuurd worden door ofwel het ministerie van OCW (bijvoorbeeld "Ouders & Onderwijs", onderwijsconsulenten, Gedragswerk, geschillencommissie) ofwel door de schoolbesturen (samenwerkingsverbanden).
    Er is geen onafhankelijke onderwijsautoriteit en ook geen door ouders aangestuurde professionele organisatie die onafhankelijk de belangen van ouders en kinderen kan behartigen (de huidige ouderbelangenorganisaties drijven op onbetaalde vrijwilligers en kunnen daarom niet zo effectief zijn als ze zouden willen).
    Alsof de onderliggende systeemproblemen kunnen worden weggenomen door ze beter uit te leggen...

  • De mogelijkheden voor niet voltijds naar school die al bestonden voor (lichamelijk) zieke leerlingen, wil de staatssecretaris verruimen "waardoor het alle kinderen omvat die vanwege lichamelijk of psychische belemmeringen tijdelijk of gedeeltelijk niet naar school kunnen. Zij zijn (gedeeltelijk) vrijgesteld van geregeld schoolbezoek. De school blijft verantwoordelijk voor het onderwijsprogramma. Als gevolg van de bestaande verantwoordelijkheid op basis van de sectorwetten van scholen voor het onderwijs aan deze leerlingen, maken school en ouders onderling afspraken over dit programma. Hiertoe kunnen ook afspraken behoren over de inkoop of inhuur van producten of diensten om dit programma mogelijk te maken. Denk bijvoorbeeld aan de aanschaf van materiaal voor afstandsonderwijs of de inhuur van specifieke expertise."
    Wij zijn benieuwd hoe snel dit voornemen van de bewindsman doorsijpelt naar de dagelijkse praktijk van scholen. Hier geldt overigens dat zelfs als het toegestaan is, de invulling in de praktijk vaak afhankelijk is van het lef van individuele onderwijsprofessionals om onconventionele oplossingen te kiezen.
    Een mogelijk risico van deze verbrede interpretatie van deze vorm van vrijstelling 11d is wel dat voor zieke leerlingen geen OPP (ontwikkelingsperspectief) nodig is. Voor kinderen met psychische belemmeringen is het volgens ons wel van belang dat de vrijstelling gepaard gaat met een plan om hen tijdens die vrijstelling toch onderwijs te laten volgen en zo mogelijk toe te werken naar een terugkeer naar het schoolgebouw.
    Update: de staatssecretaris heeft deze visie herhaald op 18 november 2015: Kamerbrief over Onderwijs Op een Andere Locatie. Aan deze brief wordt gerefereerd bij een uitspraak van de Geschillencommissie Passend Onderwijs d.d. 21 december 2015: Voor deze chronisch zieke leerling die gedeeltelijk naar school wil en kan en voor wie het diploma haalbaar is, ligt aanpassing van het ontwikkelingsperspectief t.b.v. afstandsonderwijs of inhuur expertise voor de hand.

  • Sander Dekker verwijst naar de handreiking Alle leerlingen een plek - mogelijkheden voor maatwerk. Daarin staat ook iets over particulier onderwijs
    "Wat wel kan is dat een reguliere of speciale school een (deel van het) onderwijsprogramma inkoopt bij een particuliere onderwijsinstelling. De leerling wordt dan ingeschreven op de reguliere school en volgt daar ook het onderwijs."
    Het onderwijsprogramma kan dus "uitbesteed" zijn aan een particuliere school. Het mag, maar dat betekent niet dat scholen ook bereid zijn om het te doen, zelfs als het de enige onderwijsoplossing voor een leerling is. Daar zit de angel...

  • Er komen betrouwbaarder cijfers van thuiszitters in de categorie absoluut verzuim (niet ingeschreven op een school en ook geen vrijstelling) door koppelingen van bestanden. Wij zijn benieuwd naar de eerste resultaten daarvan (jaarlijks worden eind maart de cijfers bekendgemaakt van het voorgaande schooljaar). Helaas noemt de staatssecretaris niet de aantallen vrijstellingen 5a. Meer informatie: Verschillende definities van thuiszitters.

  • De staatssecretaris zegt dat hij de mening van de Kinderombudsman deelt dat een doorzettingsmacht een verbetering kan zijn om impasses te doorbreken als voor een leerling geen passend onderwijs is gevonden, maar vervolgt dan met het stimuleren met de vrijblijvende vorm van doorzettingsmacht terwijl de Kinderombudsman een onafhankelijke niet-vrijblijvende vorm aanbeveelt. Hiermee laat de staatssecretaris de invulling over aan samenwerkingsverbanden en schoolbesturen, terwijl de Kinderombudsman juist zo duidelijk heeft aangegeven dat zij soms andere belangen voorrang geven boven die van de kinderen.
Stichting AutiPassend Onderwijs Utrecht vraagt zich af wat het Ministerie van OCW en de onderwijsinspectie concreet gaan doen als scholen en samenwerkingsverbanden voor langere tijd deze richtlijnen niet opvolgen. Worden er ooit sancties toegepast? Ouders die voor hun kind nu een school zoeken kunnen niet wachten tot 2020 (zie 30 juni 2015 - Sander Dekker: in 2020 elke thuiszitter binnen 3 maanden passend onderwijs). Moeten ouders dan maar verhuizen naar een andere gemeente met een ander samenwerkingsverband en andere scholen?

Ook is nog steeds de in april 2013 aangenomen motie Ypma over het met ouders vaststellen van het handelingsdeel van het ontwikkelingsperspectief niet verwerkt in een wetsvoorstel. In juli-sept 2014 is wel een internetconsultatie gehouden over dit onderwerp, maar de vervolgactie blijft nog uit. Ouders kijken uit naar de implementatie hiervan, waarom duurt het zo lang?

Ander politiek nieuws over Passend Onderwijs: zie overzicht Landelijke politiek