2 juli 2015 - Plan staatssecretaris: meer ruimte voor nieuwe scholen

Geplaatst 21 aug. 2015 17:09 door AutiPassend Onderwijs Utrecht   [ 13 jan. 2016 15:57 bijgewerkt ]
Vlak voor het zomerreces van 2015 stuurde staatssecretaris Sander Dekker een brief naar de Tweede Kamer getiteld: Meer ruimte voor nieuwe scholen: naar een moderne interpretatie van artikel 23. Dit is een vervolg op het debat van september 2014 over artikel 23 van de Grondwet: de vrijheid van onderwijs, wat weer gebaseerd was op een advies van de Onderwijsraad uit 2012: Artikel 23 Grondwet in maatschappelijk perspectief.

Citaten uit de Kamerbrief van 2 juli:

Het is in Nederland enorm ingewikkeld om een nieuwe school te beginnen. Zeker wanneer deze school niet behoort tot een traditionele geloofsovertuiging. Hierdoor is er weinig ruimte voor vernieuwend en innovatief onderwijsaanbod. [...] En een school oprichten op grond van een pedagogisch concept kan nu niet of nauwelijks. Daardoor zit het onderwijsstelsel «op slot». [...] Het systeem doet daarmee onvoldoende recht aan de vrijheid van leerlingen en ouders om een school te kiezen die past bij de uiteenlopende behoeften aan onderwijs van een bepaalde kleur: levensbeschouwelijk én pedagogisch. Maar dat was wel de bedoeling van artikel 23 van de Grondwet: de vrijheid van onderwijs. Het systeem is nu dus te star. 

Er moet dan ook meer ruimte komen voor nieuwe initiatieven. [...] Dat kan het best door het begrip «richting» te schrappen uit een aantal onderwijswetten en het oordeel over een nieuwe school meer te baseren op waarborgen voor de te verwachten kwaliteit. Door de procedures rond het starten van nieuwe scholen te wijzigen wil ik zorgen voor de dynamiek, het initiatief en de innovatie die nodig zijn om de sector eigentijds en gezond te houden. [...] Tot nu toe heb ik met uw Kamer over dit onderwerp gesproken als richtingvrije planning. Dat is een situatie waarin [geloofs]richting geen rol meer speelt bij het besluit om een bekostigde school te starten. Ook wanneer richting geen rol speelt bij de start van een school, kan een school nog steeds een richting hebben. Daarom is richtingvrije planning een verwarrend begrip. Ik introduceer mijn voorstel dan ook als «meer ruimte voor nieuwe scholen». Het voorstel biedt immers vooral aanvullende mogelijkheden om ook op andere gronden nieuwe scholen te starten. 

De plek waar een school gehuisvest is, is vaak cruciaal voor het aantal leerlingen dat de school aantrekt. In de huidige situatie vormt de huisvesting echter regelmatig een probleem. Er zijn voorbeelden van scholen die moeten beginnen op een ongeschikte locatie zoals een industrieterrein, alsook van gemeenten die – om wat voor reden dan ook – lang doen over de besluitvorming op de huisvestingsaanvraag. 

Hij stelt 3 mogelijke scenario's voor:

Deze scenario’s verschillen in de mate waarin zij gevolgen hebben voor nieuwe scholen en deels ook voor bestaande scholen.
Scenario 1: Behouden van geringe ruimte voor nieuwe scholen 
In dit scenario wegen de nadelen die gepaard gaan met openen en sluiten van schoolvestigingen, overstappen van leerlingen, van baan veranderen door leraren en het risico dat toetreders slechter zijn dan bestaande scholen, zwaarder dan de potentiële opbrengsten in toegankelijkheid (keuzevrijheid, ook voor niet traditionele onderwijsdeelnemers) en innovatie van het onderwijs.
Scenario 2: Beperkt oprekken van de ruimte voor nieuwe scholen 
Dit scenario legt vooral nadruk op de conservering van het bestaande systeem door bestaande scholen te beschermen. In dit scenario zullen meer nieuwe scholen kunnen starten dan binnen scenario 1, maar zij moeten wel aan strengere kwaliteitseisen voldoen. 
Scenario 3: Aanzienlijk vergroten van de ruimte voor nieuwe scholen
Dit scenario hecht minder waarde aan het vooraf voorspellen van leerlingaantallen. Scholen krijgen de gelegenheid om zich in de praktijk te bewijzen. Omdat het aantal nieuwe scholen toeneemt, is controle op de kwaliteit vooraf essentieel. Om scholen daadwerkelijk succesvol te laten zijn, krijgen zij meer invloed op hun eigen huisvesting. Dit scenario is erop gericht om de ruimte voor nieuwe scholen aanzienlijk te vergroten zodat er meer nieuwe scholen kunnen worden gestart van een zo hoog mogelijke kwaliteit. 

Vervolgens worden belangrijke invoeringsaspecten van scenario 3 nader beschreven.

Hij sluit af met:
Het komende jaar neem ik de nadere uitwerking van deze visie ter hand in samenwerking met alle betrokken partijen. Deze aanpassing van de wet- en regelgeving heeft gevolgen voor
nieuwe en bestaande scholen. Het raakt niet zomaar aan een onderdeel van een school, maar aan het bestaan van de school zelf. Ik zal dit wetsvoorstel dan ook zorgvuldig uitwerken en een duidelijk invoeringstraject schetsen. Ik streef ernaar dat in het najaar van 2016 een wetsvoorstel bij het parlement aanhangig wordt gemaakt.


Ander politiek nieuws over Passend Onderwijs: zie overzicht Landelijke politiek