Boekreview: Wat écht werkt

Review geschreven door Sandra Muller, bestuurslid van Stichting AutiPassend Onderwijs Utrecht, vanuit het perspectief van ouders van een kind met autisme en cognitief talent.

Titel: Wat écht werkt - 27 evidence based strategieën voor het onderwijs
Auteur: David Mitchell
Verschenen: juni 2015
Uitgever: Pica

De eerste indruk van dit boek was: taaie kost. Veel onderwijswetenschappelijke taal, misschien goed leesbaar voor onderwijsprofessionals maar voor ouders niet erg toegankelijk.

Het boek beschrijft alleen onderwijsstrategieën waarvoor wetenschappelijk bewijs is dat het werkt. Dat heeft als voordeel dat het blijkbaar goede strategieën zijn, maar aan de andere kant geldt het bewijs alleen als er vergelijkbare omstandigheden zijn (en dat is natuurlijk lang niet altijd zo). Bovendien kunnen er ook andere strategieën zijn die heel goed of beter werken, maar waarvoor nooit iemand een poging heeft gedaan het te bewijzen, of waarvoor de omstandigheden onvoldoende te isoleren zijn om er een wetenschappelijk bewijs voor te kunnen leveren.

Dus het is niet zo dat wat in dit boek staat, altijd het beste is. Maar je kunt er wel goede ideeën uit opdoen natuurlijk.

Ik kwam niet door de lange inleidingen heen, en de strategieën één voor één doorlopen lukte ook niet. Het meest toegankelijk vond ik de allerlaatste strategie 27: Gunstige leeromstandigheden (“Creëer kansen om te leren”). Dit is eigenlijk geen aparte strategie, maar een “meta-strategie”: het verwijst naar bijna alle andere strategieën in het boek en maakt er een samenhangend verhaal van. Het achterliggende idee is dat je “er alles aan doet om alle belemmeringen die het leren in de weg kunnen staan, weg te halen of kleiner te maken en je zorgt voor een stimulerende leeromgeving van hoge kwaliteit” zodat “de problemen van leerlingen met speciale onderwijsbehoeften niet nog groter worden doordat de leeromstandigheden niet optimaal zijn.”

Dat lijkt misschien een open deur, maar dat is natuurlijk nog niet zo eenvoudig te realiseren. Vandaar de vele verwijzingen naar evidence based strategieën in de rest van het boek, zoals inclusief onderwijs, coöperatief leren, positive behavior support, directe instructie, etc.

Ouders komen in het boek voor in strategie 5: Ouderbetrokkenheid en steun aan ouders “Respecteer de rechten, vaardigheden en behoeften van de familie”. Daarin wordt genoemd dat ouders een belangrijke bron van informatie zijn die de docent tips kunnen geven over het omgaan met hun kind, maar het grootste deel van de tekst gaat over het respectvol omgaan met ouders ook als ze het niet goed lijken te doen, en hoe de ouders geleerd kan worden om beter om te gaan met hun kinderen. Ik vond het jammer dat de balans niet andersom was, gezien de vele vooroordelen die ouders van kinderen met een onzichtbare beperking zoals autisme tegenkomen.

Al met al had ik meer verwacht van het boek. Het is een groot contrast met het veel praktischer boek “Gedragsproblemen in de klas in het VO”. “Wat écht werkt” zal beslist wetenschappelijk goed verantwoord zijn, wat natuurlijk ook noodzakelijk is bij evidence based onderwijs, maar voor ouders geen aanrader.