Hoe moeten scholen Passend Onderwijs bieden? De zorgplicht in het kort


Het onderwijs is niet de enige partij die een rol speelt bij het bieden van zorg/begeleiding op school: lees ook Gemeente (mede)verantwoordelijk voor zorg/begeleiding op school bij autisme.

De zorgplicht in het kort

Als een leerling extra ondersteuning nodig heeft op school, geldt de zorgplicht

Welke school heeft de zorgplicht? Zit een kind al op een school, dan heeft die school zorgplicht voor de periode dat de leerling op school blijft. Hebben de ouders hun kind schriftelijk (mag per e-mail) aangemeld bij een nieuwe school, dan heeft die nieuwe school zorgplicht vanaf het moment van aanmelding (uitzonderingen staan hieronder).

Er zijn twee uitzonderingen: als de leerling naar verwachting het onderwijsniveau niet kan halen of als de school vol zit heeft de school geen zorgplicht. Wordt je kind geweigerd, vraag dan altijd een schriftelijke motivatie.
Bij weigering vanwege de verwachting dat deze leerling het onderwijsniveau van de betreffende schoolsoort niet kan halen (bijvoorbeeld bij aanmelding voor havo terwijl de school denkt dat de leerling niet meer dan mavo kan halen), mag de school wel de invloed van de beperking meerekenen, maar niet afgaan op algemene ideeën. Ze moeten naar het individuele kind kijken.
Na aanmelding bij een school, wordt ook gekeken of de school vol zit (zie Wanneer is een school vol?). Als de school een wachtlijst hanteert gaat de zorgplicht pas gelden op het moment dat de leerling aan de beurt is. Bij loting gaat de zorgplicht pas gelden als de leerling ingeloot wordt.
 
Als een van deze uitzonderingen van toepassing is kun je je kind officieel aanmelden bij een andere school (bij de overstap vanuit de basisschool gaat dat vaak via een POVO-procedure). Als je je kind op meerdere scholen hebt aangemeld waar deze uitzonderingen niet gelden, wordt aan ouders gevraagd welke school hun voorkeur heeft. Deze voorkeursschool krijgt zorgplicht. Als je kind al op een vergelijkbare school zit, maar je meldt je kind schriftelijk aan bij een andere school, dan heeft die nieuwe school zorgplicht. (Uiteraard moet de huidige school gewoon extra ondersteuning blijven geven tot de leerling de school verlaat.)

Mocht het lastig zijn om (tijdig) een school te vinden die de juiste extra ondersteuning kan bieden, dan kun je ook aankloppen bij het samenwerkingsverband passend onderwijs van jouw gemeente, dat verantwoordelijk is voor een dekkend aanbod in de regio (waar ook voldoende plaats moet zijn).

De school die zorgplicht heeft, moet grondig onderzoeken wat de ondersteuningsbehoefte van de leerling is (dat wordt opgeschreven in een ontwikkelingsperspectief oftewel OPP). Voor dat onderzoek mogen ze na toestemming van de ouders didactische gegevens en informatie over de extra ondersteuningsbehoefte opvragen. Daarna moet de school kijken of ze zelf die ondersteuning kunnen bieden. Zonee, dan moeten ze aan hun samenwerkingsverband vragen of die kunnen helpen met extra budget en/of expertise om de ondersteuning te bieden. Als dat ook niet kan, dan is de school verantwoordelijk voor het aanbieden van een andere school die dat wel kan en die ook plek heeft. Dat laatste moet in overleg met de ouders, want hun voorkeur moet meetellen. Zo'n andere school moet er zijn omdat het samenwerkingsverband een "dekkend aanbod" moet hebben.

De Wet Passend Onderwijs suggereert dat zo ieder kind de juiste plek zal krijgen, waar zijn of haar talenten optimaal ontwikkeld kunnen worden. Dat het in de praktijk niet altijd zo uitpakt moge blijken uit het nog altijd hoge aantal thuiszitters. Zie ook hieronder de paragraaf Scholen doen het niet altijd volgens de regels.

Informatiegids Passend Onderwijs voor ouders

Meer weten? Een heldere introductie voor ouders vind je in Passend Onderwijs - informatiegids voor ouders. In deze gids vind je informatie die je kunt gebruiken in de zoektocht naar passend onderwijs voor je kind. De gids richt zich vooral op het reguliere onderwijs, omdat hier de grootste veranderingen plaatsvinden met de komst van passend onderwijs.
 
In de bovengenoemde Informatiegids Passend onderwijs vind je:
  • antwoord op de belangrijkste vragen over passend onderwijs
  • de systematiek van passend onderwijs: welke route doorloop je als ouder in de zoektocht?
  • adviezen over wat je kunt doen als het op school niet goed gaat met je kind
  • informatie over hoe je mee kunt praten op school en in het samenwerkingsverband (zie ook onze pagina Meebeslissen over Passend Onderwijs via de OPR)
  • een aantal checklists om snel te zien wat nodig is voor goed passend onderwijs
  • een begrippenlijst en een overzicht van websites met meer informatie


Aangepaste toetsen/examens

Handig om te weten is dat leerlingen met een beperking recht hebben op aanpassingen in de manier waarop ze toetsen en examens mogen doen. Het is zelfs belangrijk om die aanpassingen zo snel mogelijk toe te passen, dat is een van de voorwaarden voor aanpassingen bij het centraal examen. Lees meer hierover op onze samenvatting van de regels voor aangepaste toetsen/examens.


Combinatie onderwijs en zorg

Maart 2015 publiceerde Ouderkracht voor 't kind een Notitie aan alle ouders "Knelpunten rond ondersteuning leerling op school". Hierin staat goed uitgelegd welke vormen van begeleiding en zorg er zijn, wat ze inhouden, en welke partij verantwoordelijk is voor de financiering van welke vorm.
Er is nog veel onduidelijkheid over de gevolgen van de nieuwe Jeugdwet in combinatie met de Wet Passend Onderwijs. Welke misverstanden er kunnen zijn en wat ouders dan kunnen doen staat toegelicht in Gemeente (mede)verantwoordelijk voor zorg/begeleiding op school bij autisme.


Scholen doen het niet altijd volgens de regels

Volgens de Onderwijsraad (advies over Passend Onderwijs 2016) vertonen scholen soms strategisch gedrag om de zorgplicht te ontwijken. Dit varieert van het opzettelijk hanteren van een verschil tussen aanmelden en inschrijven (alleen in het laatste geval zou dan de zorgplicht ingaan) tot het niet op de schoolwebsite zetten van het aanmeldingsformulier of het eisen van een gesprek met ouders voorafgaand aan aanmelding om er achter te komen of het een toekomstige leerling met extra ondersteuningsbehoefte betreft. Zo ja, dan worden de ouders doorgestuurd naar een andere school voordat feitelijk is aangemeld.

De Geschillencommissie Passend Onderwijs heeft een aantal interessante uitspraken gedaan, die duidelijkheid geven over hoe de wet geïnterpreteerd moet worden. We hebben er een aantal samengevat op aparte pagina's per onderwerp (zie de links hieronder). De Commissie is bevoegd geschillen te beoordelen over de weigering om een leerling met een extra ondersteuningsbehoefte toe te laten, de vast- en bijstelling van het ontwikkelingsperspectief en de verwijdering van alle leerlingen.

Een interessant achtergrondverhaal over de werking van de Geschillencommissie kun je lezen in het Interview Hilde Mertens in Passend Onderwijs Magazine (nr. 2, 2015).

Een korte samenvatting van de eerste 7 uitspraken gezien vanuit het standpunt van het onderwijspersoneel vind je in het AOb-artikel Passend onderwijs bestaat vooral op papier. Je zou inderdaad kunnen stellen dat scholen alleen maar hun beslissingen beter moeten verantwoorden op papier, maar als ze er geen goede redenen voor hebben zal het hen niet helpen.

Jurisprudentie over toelating en zorgplicht, ontwikkelingsperspectief (OPP) en verwijdering/overplaatsing

In de uitspraken van de Geschillencommissie staat in heldere taal welke regels er gelden bij de zorgplicht van scholen, rond het ontwikkelingsperspectief (OPP) en onder welke voorwaarden verwijdering/overplaatsing toegestaan is. Gegroepeerd per onderwerp hebben we de meest interessante stukjes uit de uitspraken gehaald en op aparte pagina's op een rijtje gezet:


Als je het als ouders niet eens bent met school...

Zie de Escalatieroute bij conflicten over passend onderwijs.