Hoe moeten scholen Passend Onderwijs bieden? De zorgplicht in het kort


Het onderwijs is niet de enige partij die een rol speelt bij het bieden van zorg/begeleiding op school: lees ook Gemeente (mede)verantwoordelijk voor zorg/begeleiding op school bij autisme.

De zorgplicht in het kort

Als een leerling extra ondersteuning nodig heeft op school, geldt de zorgplicht. Zit een kind al op een school, dan heeft die school zorgplicht (tot de ouders hun kind schriftelijk aanmelden bij een andere school: voor de periode na de beoogde overstapdatum heeft de nieuwe school de zorgplicht).

Na aanmelding bij een school, wordt eerst gekeken of de school vol zit. Als hij vol zit (je kind wordt bijvoorbeeld uitgeloot bij de overstap naar de middelbare school), dan zal het samenwerkingsverband van scholen normaal gesproken een andere school aanbieden die wel plek heeft. Die school heeft dan zorgplicht.

De school die zorgplicht heeft, moet grondig onderzoeken wat de ondersteuningsbehoefte van de leerling is (dat wordt opgeschreven in een ontwikkelingsperspectief oftewel OPP). Daarna moet de school kijken of ze zelf die ondersteuning kunnen bieden. Zonee, dan moeten ze aan hun samenwerkingsverband vragen of die kunnen helpen met extra budget en/of expertise om de ondersteuning te bieden. Als dat ook niet kan, dan is de school verantwoordelijk voor het aanbieden van een andere school die dat wel kan en die ook plek heeft. Dat laatste moet in overleg met de ouders, want hun voorkeur moet meetellen. Zo'n andere school moet er zijn omdat het samenwerkingsverband een "dekkend aanbod" moet hebben.

De Wet Passend Onderwijs suggereert dat zo ieder kind de juiste plek zal krijgen, waar zijn of haar talenten optimaal ontwikkeld kunnen worden. Dat het in de praktijk niet altijd zo uitpakt moge blijken aan het nog altijd hoge aantal thuiszitters. Zie ook hieronder de paragraaf Scholen doen het niet altijd volgens de regels.

Informatiegids Passend Onderwijs voor ouders

Meer weten? Een heldere introductie voor ouders vind je in Passend Onderwijs - informatiegids voor ouders van het Steunpunt Passend Onderwijs. In deze gids vind je informatie die je kunt gebruiken in de zoektocht naar passend onderwijs voor je kind. De gids richt zich vooral op het reguliere onderwijs, omdat hier de grootste veranderingen plaatsvinden met de komst van passend onderwijs.
 
In de bovengenoemde Informatiegids Passend onderwijs vind je:
  • antwoord op de belangrijkste vragen over passend onderwijs
  • de systematiek van passend onderwijs: welke route doorloop je als ouder in de zoektocht?
  • adviezen over wat je kunt doen als het op school niet goed gaat met je kind
  • informatie over hoe je mee kunt praten op school en in het samenwerkingsverband (zie ook onze pagina Meebeslissen over Passend Onderwijs via de OPR)
  • een aantal checklists om snel te zien wat nodig is voor goed passend onderwijs
  • een begrippenlijst en een overzicht van websites met meer informatie


Aangepaste toetsen/examens

Handig om te weten is dat leerlingen met een beperking recht hebben op aanpassingen in de manier waarop ze toetsen en examens mogen doen. Het is zelfs belangrijk om die aanpassingen zo snel mogelijk toe te passen, dat is een van de voorwaarden voor aanpassingen bij het centraal examen. Lees meer hierover op onze samenvatting van de regels voor aangepaste toetsen/examens.


Combinatie onderwijs en zorg

Maart 2015 publiceerde Ouderkracht voor 't kind een Notitie aan alle ouders "Knelpunten rond ondersteuning leerling op school". Hierin staat goed uitgelegd welke vormen van begeleiding en zorg er zijn, wat ze inhouden, en welke partij verantwoordelijk is voor de financiering van welke vorm.
Er is nog veel onduidelijkheid over de gevolgen van de nieuwe Jeugdwet in combinatie met de Wet Passend Onderwijs. Welke misverstanden er kunnen zijn en wat ouders dan kunnen doen staat toegelicht in Gemeente (mede)verantwoordelijk voor zorg/begeleiding op school bij autisme.


Scholen doen het niet altijd volgens de regels

Volgens de Onderwijsraad (advies over Passend Onderwijs 2016) vertonen scholen soms strategisch gedrag om de zorgplicht te ontwijken. Dit varieert van het opzettelijk hanteren van een verschil tussen aanmelden en inschrijven (alleen in het laatste geval zou dan de zorgplicht ingaan) tot het niet op de schoolwebsite zetten van het aanmeldingsformulier of het eisen van een gesprek met ouders voorafgaand aan aanmelding om er achter te komen of het een toekomstige leerling met extra ondersteuningsbehoefte betreft. Zo ja, dan worden de ouders doorgestuurd naar een andere school voordat feitelijk is aangemeld.

De Geschillencommissie Passend Onderwijs heeft een aantal interessante uitspraken gedaan, die duidelijkheid geven over hoe de wet geïnterpreteerd moet worden. We hebben er een aantal samengevat op aparte pagina's per onderwerp (zie de links hieronder). De Commissie is bevoegd geschillen te beoordelen over de weigering om een leerling met een extra ondersteuningsbehoefte toe te laten, de vast- en bijstelling van het ontwikkelingsperspectief en de verwijdering van alle leerlingen.

Een interessant achtergrondverhaal over de werking van de Geschillencommissie kun je lezen in het Interview Hilde Mertens in Passend Onderwijs Magazine (nr. 2, 2015).

Een korte samenvatting van de eerste 7 uitspraken gezien vanuit het standpunt van het onderwijspersoneel vind je in het AOb-artikel Passend onderwijs bestaat vooral op papier. Je zou inderdaad kunnen stellen dat scholen alleen maar hun beslissingen beter moeten verantwoorden op papier, maar als ze er geen goede redenen voor hebben zal het hen niet helpen.

Jurisprudentie over toelating en zorgplicht, ontwikkelingsperspectief (OPP) en verwijdering/overplaatsing

In de uitspraken van de Geschillencommissie staat in heldere taal welke regels er gelden bij de zorgplicht van scholen, rond het ontwikkelingsperspectief (OPP) en onder welke voorwaarden verwijdering/overplaatsing toegestaan is. Gegroepeerd per onderwerp hebben we de meest interessante stukjes uit de uitspraken gehaald en op aparte pagina's op een rijtje gezet:


Als je het als ouders niet eens bent met school...

Zie de Escalatieroute bij conflicten over passend onderwijs.