Jurisprudentie over verwijdering en overplaatsing in het onderwijs

De Geschillencommissie Passend Onderwijs heeft een aantal interessante uitspraken gedaan, die duidelijkheid geven over hoe de wet geïnterpreteerd moet worden. Hieronder hebben we er een aantal samengevat die te maken hebben met verwijdering van school en overplaatsing naar een andere school.

  • Overplaatsingsbesluit kan niet in stand blijven omdat onvoldoende is voldaan aan de verplichting om een andere passende onderwijsplek te vinden
    School besluit leerling over te plaatsen van een locatie met vso havo naar een andere locatie van dezelfde school die vmbo-tl biedt. Ouders maken bezwaar. De Commissie stelt dat het een onderwijsaanbod betreft op een ander niveau, op een andere locatie, met andere leerkrachten en een andere leerlingpopulatie. Onder deze omstandigheden dient het besluit tot overplaatsing op één lijn te worden gesteld met een (voorgenomen) besluit tot verwijdering. Dat de andere locatie tot dezelfde school behoort doet er niet toe. Bij verwijdering van een leerling met een extra ondersteuningsbehoefte dient de betrokken leraar of leraren te zijn gehoord, dient deugdelijk onderzoek te zijn gedaan naar het ontwikkelingsperspectief van de leerling, naar de voor de school resterende begeleidingsmogelijkheden en dient een andere school te zijn gevonden die bereid is de leerling toe te laten. Het vinden van een andere, in beginsel bij de woning van de leerling nabije school, dient in overleg met de ouders plaats te vinden. De volgende stappen moeten zijn doorlopen: overleg met de ouders naar welk soort school en van welke richting moet worden gezocht; een inventarisatie van de scholen waarvan het ondersteuningsprofiel overeenstemt met de ondersteuningsbehoefte van de leerling; het benoemen van de afstand en de reistijd van huis naar de (nieuwe) school. Daarnaast moet in een voorkomend geval, waarbij er geen thuisnabije school is met een overeenstemmend ondersteuningsprofiel of van de richting die de voorkeur heeft van de ouders, worden aangegeven op welke gronden de school, die niet aan al die voorwaarden voldoet maar toch bereid is gevonden de leerling te plaatsen, een in de ogen van het bevoegd gezag passende oplossing is. De Commissie is gebleken dat de reisduur voor de ene vmbo-tl locatie anderhalf uur enkele reis betreft en dat de leerling diverse overstapmomenten zal hebben. De ouders hebben twijfels of hun kind een dergelijke reis wel aan kan. Voorts is gebleken dat de andere vmbo-tl locatie niet het gewenste profiel aanbiedt. Daardoor zijn deze beide alternatieven, alhoewel op vso-vmbo-tl niveau, op dit moment onvoldoende passend. Dat zou anders kunnen zijn, indien buiten deze locaties geen passend aanbod voor deze leerling beschikbaar is. 
  • Verwijderingsbesluit van leerling kan niet in stand blijven omdat er geen ontwikkelingsperspectief was vastgesteld
    Een leerling vertoont gedragsproblemen en kan volgens de school niet langer blijven. Hij wordt tijdelijk op een plek geplaatst waar hij geobserveerd kan worden. Daar wordt geconcludeerd dat hij een meer praktisch, minder theoretisch niveau zou moeten doen. Hij wordt gedetacheerd bij een andere school, omdat die de zorgplicht niet over wil nemen. Op die andere school lukte het vervolgens ook niet, en toen kwam de leerling thuis te zitten. Er wordt gesproken over een vso. De Commissie stelt dat de school tijdig een ontwikkelingsperspectief had moeten opstellen. Temeer omdat gelijktijdig met de detachering was bepaald dat de leerling niet meer terug mocht komen op de 'oude' school. Pas na het verwijderingsbesluit heeft het schoolbestuur een ontwikkelingsperspectief opgesteld. Dat is te laat. Bovendien is daarin recent onderzoek, dat een ander licht werpt op de mogelijkheden van de leerling, niet verwerkt. Of vso meest passend is, kan daarom op dit moment niet worden beoordeeld. 
Enkele lijnen in de adviezen over verwijdering:
  • De school moet kunnen aantonen dat zij de ondersteuningsbehoefte van de leerling voldoende heeft onderzocht en daarin zelf niet kan voorzien (107032).
  • De verwijdering moet goed onderbouwd zijn en de reden moet in het verwijderingsbesluit vermeld staan (107059).
  • Het verwijderingsbesluit moet voldoen aan het ondersteuningsbeleid van de school (107066).
  • Alle begeleidingsmogelijkheden moeten zijn benut (107033).
  • De leerling (in het voortgezet onderwijs) en de ouders moeten gehoord zijn (107041).
  • Er moet een andere passende onderwijsplek zijn gevonden voordat de school de leerling verwijdert (106740).