Nieuws‎ > ‎

Arthur's hobbelweg door het onderwijs

Geplaatst 21 jun. 2018 00:03 door AutiPassend Onderwijs Utrecht   [ 1 jul. 2018 22:16 bijgewerkt ]
Jacqueline, een moeder uit een andere stad, vertelt over haar ervaringen met "Passend Onderwijs". Voor haar zoon Arthur ging de weg door diepe dalen, maar hij eindigt op een heuveltop met een mooi uitzicht.


Mijn twee kinderen, ik heb een zoon en een dochter, kregen allebei een ASS-diagnose toen ze 12 jaar oud waren. Bij mijn zoon was dat een acht jaar durende zoektocht geweest naar wat er toch aan de hand was. Maar toen vele specialisten, onderzoeken, observaties en verslagen later eindelijk de ASS-diagnose kwam voor hem, werd het mij na een flinke studie van het fenomeen autisme wel duidelijk, dat mijn dochter ook in aanmerking kwam. Ik zal me in dit verhaal beperken tot de ervaringen in het onderwijs met mijn zoon Arthur. 

Schoolloopbaan

Het volgen van onderwijs is een enorme hobbelweg geworden. Even een korte schets (die nog best lang is) van zijn schoolloopbaan:
  • 4 jaar oud: naar groep 1.
  • Na de herfstvakantie in groep 1 verplaatst naar een parallelklas.
  • In groep 2 na de herfstvakantie doorgezet naar groep 3.
  • In groep 3 en 4 elke vrijdagmiddag naar een plusklas 50 kilometer van huis.
  • In groep 6 en 7 elke woensdagochtend naar de plusklas, die nu ook in onze woonplaats opgestart was.
  • 11 jaar oud: brugklas gymnasium.
  • Nogmaals brugklas gymnasium omdat hij zo vaak ziek was geweest (toen kwam uiteindelijk de ASS-diagnose).
  • 2 havo op een klein schooltje naast de dagbehandeling die hij volgde bij de plaatselijke GGZ.
  • 3 havo op de centrale vso in de stad.
  • Nogmaals 3 havo omdat hij weer zo vaak ziek was geweest.
  • Een paar uurtjes les tijdens een dagbehandeling bij een autisme expertise-centrum.
  • De tweede helft van dat schooljaar volledig thuiszitter.
  • Een jaar studiekeuzebegeleiding en stages.
  • Dit schooljaar zo goed als fulltime naar 4 havo op het vso.
  • Dit jaar hopelijk de havo-examens Engels en maatschappijleer (naast de rekentoets) afronden.
  • Volgend jaar hopelijk de rest voor een volledig havo-diploma.

Gedrag of leervoorsprong?

Hoe ging het met het aanbieden van Passend Onderwijs in deze jaren? Op de basisschool werd meteen duidelijk dat het aanbod in groep 1 niet aansloot bij zijn interesses. Hij kon al tellen tot de honderd, had zichzelf van tevoren al leren lezen en was meer geïnteresseerd in dinosaurussen, ruimtevaart en rondjes steppen dan konijntjes, met blokjes spelen en stilzitten. Achteraf gezien was het leven in de klas ook veel te druk voor hem. Dit resulteerde in ongewenst gedrag, zoals onder de tafel kruipen en klieren tijdens het buiten spelen. 

Wat niet meehielp, was dat de IB-er tijdens het eerste gesprek uitriep: “U moet iets aan dat gedrag doen, want anders wordt zo’n jongen later een crimineel!” Dit was een zeer effectieve opmerking, als je ervan uitgaat dat het doel was om ons duidelijk te maken dat er van samenwerken in het belang van het kind geen sprake zou zijn. Onze pogingen om duidelijk te maken dat er thuis geen enkel gedragsprobleem was en op school blijkbaar wel, zodat er gezocht moest worden naar het verschil in de omstandigheden en de aanpak, die het op school voor hem moeilijk maakten, leidden tot een observatie en advies, waaruit kwam dat er geen gedragsproblemen waren, maar wel een flinke leervoorsprong. 

Jonge leerling 

De school loste dat op door voor te stellen hem een klas vooruit te zetten. Dat zagen wij als ouders niet zitten, omdat wij wel hadden gezien dat hij in zijn omgang met andere kinderen nog erg jong was. Het leek ons beter om hem bij leeftijdsgenoten te houden. Hij was van eind mei, dus al een jonge leerling. Hem doorzetten bracht hem tussen leerlingen, die gemiddeld anderhalf jaar ouder waren. Maar het mocht niet baten. 

We probeerden hem nog op een andere basisschool te krijgen, maar die directeuren hadden onderling contact en hij werd daar niet aangenomen. Dus dan toch maar op de oude school blijven. In voorbereiding op de overgang naar de volgende klas kreeg Arthur groep-3-stof in groep 2. Zo moest hij rekenen, terwijl de anderen naast hem zaten te mozaïeken. Hij vond dat heel vervelend want hij wilde veel liever mozaïeken, maar dit mocht niet.

Een klas verder en nog altijd sloot het aanbod niet aan bij zijn interesses. Hij moest sommetjes maken, die veel te gemakkelijk waren, maar mocht niets overslaan. Hij was een echt ‘buitenspeel’-kind, maar moest op te jonge leeftijd al steeds meer tijd in de schoolbanken doorbrengen. Als hij zich uit verveling niet rustig gedroeg, moest hij voor straf in de pauze binnenblijven om zijn werk af te maken. Het broodnodige rondrennen om energie kwijt te raken werd hem dan ook nog ontnomen… Het enige wat hij de hele dag te horen kreeg was: “Arthur, ga recht zitten! Arthur, houd je mond! Arthur, stop daarmee!” 

Warm welkom

Bij de plusklas vond ik het fijnste altijd dat moment dat ik hem binnenbracht: “Hallo Arthur! Wat fijn dat je er bent!” (Dit was al jaren voor Juf Ank, haha!) Hier was hij tenminste welkom. 

En toen besefte ik dat het nog niet eens zozeer gaat om wat een school technisch gezien kan bieden. De houding naar mijn kind en ook naar mij als ouder is doorslaggevend voor het succes. Geef de kinderen een warm welkom, een veilige omgeving, waardering voor hun talenten en een luisterend oor. Neem de ervaringen van de ouders mee bij het bedenken van een aanpak, die het kind verder helpt. 

Talenten

Toen mijn zoon als eerste in zijn klas het leesniveau AVI-9 had bereikt, mocht dat niet hardop worden uitgesproken in de klas, want dat was niet fijn voor de andere kinderen. Maar als hij zich niet netjes gedroeg mocht wel iedereen dat horen. 

Ik heb nog wat pogingen gedaan om ook zijn talenten te laten zien in de klas door suggesties te geven om hem eens gitaar te laten spelen of zijn spreekbeurt van de plusklas over de planeten te houden. Maar dat waren druppels op een gloeiende plaat. Uiteindelijk zijn we gezwicht om hem met medicijnen in het gelid te krijgen en is hij de basisschool verder wel redelijk doorgehobbeld, al had hij weinig vrienden, werd hij gepest en dutte hij in tot een ongeïnteresseerde leerling. 

Chaotisch

Op de middelbare school liep hij uiteindelijk helemaal vast. Hij had bij vakken als Engels de hoogste punten van de klas, maar werd telkens ziek. Uiteindelijk is gebleken dat die school veel te chaotisch voor hem was, maar hij kon dat zelf niet uitleggen. 

Toen ik een keer vroeg of er een plek was waar hij even naartoe kon gaan als het hem teveel werd, werd daar niet goed op ingegaan. Er werden afspraken gemaakt met de IB-er, die beloofde dat er een rustig plekje voor hem zou zijn en dat hij naar huis mocht als het dan toch nog niet ging. Maar in de realiteit hadden ze geen plek voor hem geregeld en mocht hij nooit naar huis. Hij mocht dan wel naar het toilet gaan, maar na vijf minuten kwam de IB-er al op de deur kloppen en zeggen dat hij weer de klas in moest gaan. 

In die tijd had ik mijn fietsendrager standaard in mijn auto liggen, zodat ik hem op elk moment kon gaan ophalen, na het zoveelste telefoontje van school. Er was wel een zorgteam en er werd ook een therapeut ingezet, maar alle inspanningen waren enkel gericht op weer dagelijks naar school gaan, desnoods onder dwang. Er werd – ook na zijn ASS-diagnose !! – niet gekeken naar zijn (gebrek aan) leerstrategieën, onduidelijkheid in opdrachten en de chaos in de roosters en het online systeem voor het huiswerk. 

Door uitval en ziekte miste hij zoveel lessen, dat hij op den duur niet meer bij het lesprogramma kon aansluiten. Hij moest dan maar gewoon voor spek en bonen in de klas zitten. Deze aanpak heeft ervoor gezorgd, dat hij nog jarenlang heel verbaasd was als er commentaar kwam van een school over zijn werkhouding. “Ik ben er nu toch?”, was zijn verweer. Het was hem duidelijk ingepeperd: het maakte niet uit of hij wat deed, als hij er maar was. 

Motivatie?

Hij leerde zo dus ook nog af om op te letten tijdens de les. En dan die misverstanden over motivatie! Ja, als je hem alleen maar hardnekkig naar school dwingt te gaan zonder de oorzaken van het uitvallen te onderzoeken en aan te pakken, hem in telkens weer nieuwe klassen plaatst, waar hij niemand kent en hij er dan ook nog voor spek en bonen bij zit, dan vormt zich na een aantal jaren wel een leerling die er bij een oppervlakkige blik ongemotiveerd uitziet. Hij was echter nog altijd gemotiveerd, maar had wel een hekel gekregen aan school en ook bijna alle docenten met hun dwangmatige aanpak en hun onbegrip voor zijn situatie.

Door alle prikkels gecombineerd met slaapgebrek, deels een bijwerking van de medicijnen, was hij daarbij nog chronisch vermoeid en hij straalde die vermoeidheid met verve uit. 

Leergierige peuter

Maar ik herinnerde me hem nog als de meest leergierige en vrolijke peuter en kleuter, die je je maar kunt voorstellen. Toen hij nog niet kon lezen, moesten we in natuurhistorische musea ALLE bijschriften van ALLES wat werd tentoongesteld voorlezen. En dan nog de honderden vragen beantwoorden, die in hem opkwamen. Als peutertje begon hij te sputteren als ik met de buggy een straat uit wilde draaien al voordat we de huisnummers boven de honderd waren gepasseerd, want die vormden nog een leuke uitdaging om te ontcijferen, samen met alle automerken, die hij herkende aan de verschillende logo’s. 

Waar was dat leergierige kind van toen gebleven? 

In die tijd droomde ik van zo’n privéleraar uit oude films. Eentje die met hem een dagje natuur doet, of filosofie of literatuur. Die aansluit bij zijn interesses en de onnodige onderdelen van een vak overslaat. Het lijkt me geweldig leuk voor zo’n leraar om met mijn zoon te werken! Maar de gemiddelde leerkracht die mijn zoon in de realiteit tegenkwam, vond hem alleen maar lastig. 

Pareltje

Hier en daar was er een pareltje onder de leerkrachten. Eentje die met hem de uitslagen van de World Series Baseball bijhield, of hem door een driedaags schoolkamp heen sleepte en zijn doorzettingsvermogen prees.

Schot in de roos

Na de ASS-diagnose brak een nieuw tijdperk aan. Ik hoopte natuurlijk op een mooi aansluitende behandeling voor zijn algemene ontwikkeling en een passende aanpak in het onderwijs. Helaas was het niet zo klinkklaar als we dachten. De eerste dagbehandeling met het daarbij behorende lesaanbod bleek een schot in de roos. Het bestond uit een klasje van vier tot tien leerlingen, waar iedereen zijn eigen leerlijn volgde. Hij leerde veel over de omgang met andere kinderen en ging met vlag en wimpel over op school. 

Wat wel jammer was, was dat het aanbod maar tot aan de havo-lesstof ging; in onze regio is er geen speciaal voortgezet onderwijs op vwo- of gymnasiumniveau. Maar aan alle goede dingen komt een einde en van die dagbehandeling, inclusief het passende onderwijs, mocht in het huidige systeem alleen tijdelijk gebruik gemaakt worden. Mijn zoon moest naar het centrale vso en elke vorm van begeleiding stopte acuut.

Onbegrip

Nu kwam hij weer op een grote, chaotische school en de pech was, dat hij een leerkracht kreeg die hem totaal verkeerd inschatte. Elke poging van zijn kant om verduidelijking te krijgen over lesstof of huiswerk was vergeefs. In plaats van hulp te bieden werd ervan uitgegaan dat hij dat allang zelfstandig zou moeten kunnen en was het dus in haar ogen een gebrek aan motivatie. De IB-er was wel vriendelijk, maar stak geen poot uit om te helpen. 

Ik heb er anderhalf jaar over gedaan om de school zover te krijgen, dat ze zijn werk op school en voor thuis per dag duidelijk op papier gingen zetten voor hem, want dat had hij nodig. Ook werd bij elk incident met medeleerlingen de stap om met Arthur te achterhalen wat de oorzaak was overgeslagen, inclusief enig begrip voor "zijn kant van de zaak". Mijn hulpkreten naar de GGZ om broodnodige begeleiding leverden pas na een jaar een dame op, die af en toe een gesprekje meeging op school; van begeleiding was geen sprake. Het was niet verwonderlijk dat een jaar blijven zitten  - waarbij hij bij dezelfde leerkracht bleef - geen enkele verbetering opleverde. 

Opname? Nee!

Het woord "opname" kwam steeds vaker terug in de gesprekken met school, en uiteindelijk hoorden we de magische "wij geven het op"-woorden: we zijn handelingsverlegen. 

Ik zag geen andere weg meer dan aankloppen bij een expertisecentrum voor autisme. Gelukkig was er geen plaats bij de klinische afdeling, maar wel bij de dagbehandeling. Ik zeg "gelukkig", want zij bleken ondanks hun autisme-expertise geen kaas te hebben gegeten van het begeleiden van mijn zoon. Ze gooiden zijn programma veel te snel vol met therapieën en behandelingen en overschatten opnieuw zijn mate van zelfstandigheid, waardoor hij weer ziek uitviel. 

Toen ze enkel meer dwang gingen uitoefenen in plaats van hulp te bieden door de oorzaken te achterhalen, was ook daar het misverstand compleet: de onmacht van mijn zoon en de wanhoop van mijn kant werden weer vertaald in een gebrek aan motivatie bij hem en aan daadkracht bij mij. Bij het laatste gesprek werd mijn zoon, die zich doodziek toch de auto in en uitgesleept had, zonder pardon naar de kantine verwezen. Een mooi staaltje van: "we gaan OVER jou praten, maar niet MET jou". Het gesprek met mij was legendarisch. Ze probeerden me de kant van een volledige opname op te praten, maar zonder het zelf uit te spreken. Blijkbaar was hun streven om mij tot die conclusie te laten komen. Maar toen was voor mij de grens bereikt: mijn zoon was niet agressief en ook (nog) niet suïcidaal, maar ik voelde aan dat een opname hem wel over de streep zou kunnen trekken op beide vlakken. Dus zei ik voor het eerst tegen een professional: NEE!!!!

Een nieuw begin

Dat was de start voor een nieuwe route. Voor Arthur stond ik eindelijk volledig aan zijn kant en ik had het zelfvertrouwen gekregen dat ik net zoveel (of misschien zelfs meer) expertise had dan al die professionals bij elkaar. We zochten alternatieve routes en ik trommelde wat mensen op om mee te brainstormen: de leerplichtambtenaar, de directrice van het samenwerkingsverband en het nieuwe zorgteam van zijn oude school. 

Daar kwam uit dat hij met een job-coach een traject in mocht van competentie-inventarisatie, loopbaanbegeleiding, snuffelstages en studiekeuze. Samen met een onderzoek naar zijn ontwikkelingsleeftijd en begeleiding die hierop aansloot, bloeide hij op. Hij wilde terug naar school om een diploma te halen en voerde zelf het woord bij gesprekken hierover.

Maatwerk

Hij ging vorig jaar in gesprek op zijn oude vso-school en legde zijn wensen op tafel:
  • Minder uren naar school, vanwege overprikkeling.
  • De mogelijkheid om zich in een rustig lokaal terug te trekken, als het te druk werd.
  • Voor sommige vakken niet alle opdrachten maken, maar zich bewijzen bij de proefwerken.
  • Hem geloven als hij zich niet lekker voelt en ook geloven dat hij echt gemotiveerd is om zijn diploma te halen. 
Het nieuwe team volgde hem helemaal en doet tot op de dag van vandaag echt moeite om hem maatwerk te leveren:
  • Hij kan door het jaar heen soms meer uren naar school en soms minder. Onvermoeibaar wordt er telkens gekeken welke lesuren voor hem het meeste opleveren, binnen zijn fysieke mogelijkheden.
  • Planningen voor opdrachten en toetsen worden steeds aangepast en op hem afgestemd. Uitgangspunt is niet het standaard havo-4 programma, maar wat hij nodig heeft.
  • Toen hij in de eerste les aangaf dat hij alle Engelse opdrachten allang beheerste, werd hij serieus genomen en doorgetoetst en is besloten hem direct al voor het eindexamen Engels in te schrijven. 
  • En het allerbelangrijkste: hij wordt niet meer beschuldigd van een gebrek aan motivatie. Als hij minder uren naar school komt, is dat omdat het niet gaat. Zijn inspanningen worden gewaardeerd en elk bereikt resultaat wordt gevierd.


Anderen helpen

Eerst wilde mijn zoon fysiotherapeut worden, maar intussen heeft hij een grote belangstelling voor geschiedenis gekregen. Hij wil nu geschiedenisdocent worden, terwijl school voor hem vele jaren lang een hel is geweest. En wat zijn zijn beweegredenen? Hij wil de lessen, die voor hem vaak niet interessant waren, voor zijn leerlingen wel interessant maken. Ook wil hij voor de leerlingen die dat nodig hebben de ondersteuning geven, die hij nooit kreeg.

Zijn eindexamenopdracht voor maatschappijleer heeft hij gedaan over Passend Onderwijs voor leerlingen met autisme. Hij wil erg graag zijn ervaringen gebruiken om het leven voor anderen gemakkelijker te maken.

Vlag uit

Hij geeft nu ook regelmatig lezingen over zijn leven en geniet ervan dat hij andere wanhopige ouders weer hoop geeft. Ik ben enorm trots op het enthousiasme dat hij uitstraalt als hij onomwonden mag vertellen hoe het eerst ging en hoe goed het nu met hem gaat. Ik kan je wel vertellen: als hij straks in juli zijn eerste drie staatsexamens (Engels, maatschappijleer en de rekentoets) afgerond heeft, gaat hier de vlag uit!


Jacqueline Dalinghaus, met bijdragen van Arthur Dalinghaus



Gerelateerd op deze site:
Gerelateerd op andere sites: