Nieuws‎ > ‎

Beste meneer Dekker - over staatsexamens in het speciaal onderwijs

Geplaatst 15 jul. 2016 12:10 door AutiPassend Onderwijs Utrecht   [ 22 okt. 2017 08:45 bijgewerkt ]
Facebook post
Op 12 juli 2016 deed Marieke Hulsbergen een emotionele oproep op Facebook, die al snel meer dan 10.000 keer gedeeld werd, en in een jaar meer dan 28.000 keer gedeeld werd. Door deze open brief werd het voor velen pas echt goed duidelijk wat het betekent om staatsexamen te doen, wat vaak de enige optie is als je op een speciale school zit (zoals De Tinne in Amersfoort, het Berg en Bosch College in Bilthoven, het Elan College in Bussum) of als je thuiszitter bent zonder school en vmbo-, havo- of vwo-examen wil doen. 
Hieronder geven wij haar brief aan staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs letterlijk weer:


Beste meneer Dekker,

Vlak voordat u op vakantie gaat, willen wij u graag iets vertellen. We hopen dat u daar nog even de tijd voor wilt nemen. Het gaat om onze zoon Pepijn. Hij is gezakt voor zijn VWO-examen. Dat is geen feestje waard. En al helemaal geen mooie bos bloemen van u, zoals die jongen die Cum Laude is geslaagd. Dat is pas een prestatie. Wellicht denkt u dat onze zoon dan maar wat meer zijn best had moeten doen. En misschien vraagt u zich ook af waarom wij u nu pas schrijven.

Dat komt omdat wij een paar dagen geleden pas de examenuitslag hebben gehoord. Onze zoon zit namelijk op het voortgezet speciaal onderwijs. Hij is autistisch en heeft daarnaast een chronische ziekte waardoor hij niet aan het regulier onderwijs kan deelnemen. De afgelopen zes jaar heeft hij heel hard gewerkt om mooie cijfers te halen. Tijdens zijn schoolloopbaan heeft hij meerdere malen in het ziekenhuis gelegen vanwege operaties en ziekte. Regelmatig kon hij niet naar school omdat hij te ziek was. Maar altijd was er de wil om het VWO te halen. Niet omdat dat van anderen moest, maar omdat hij dat zelf wilde.

Omdat hij op het speciaal onderwijs zit, moet hij staatsexamen doen. Weet u wat dat is? Anders leggen wij het u graag even uit. Staatsexamen is bedoeld voor mensen die niet aan het reguliere onderwijs kunnen deelnemen of die er zelf voor kiezen een deelcertificaat te halen voor een specifiek vak. U zult misschien denken dat er verschil zit tussen mensen die zelf ervoor kiezen om zich in te schrijven voor een staatsexamen of kinderen die dit via het speciaal onderwijs doen. Dat zou logisch zijn toch? Maar het vreemde is, dat dezelfde regels voor het staatsexamen ook voor kinderen op het speciaal onderwijs gelden. Deze kinderen krijgen zes jaar lang onderwijs van goede docenten, net als kinderen die op een reguliere school zitten. Ze maken toetsen, overhoringen, tentamens en krijgen een paar keer per jaar een rapport. Maar dan breekt het examen aan en worden alle behaalde cijfers in de prullenbak gegooid. Hun examencijfer bestaat dan uit het centraal schriftelijk examen en het college-examen. Dat college-examen wordt mondeling afgenomen. Voor de talen komt daar dan ook nog een schrijfopdracht bij. Begrijpt u het nog een beetje? Want het zit best ingewikkeld in elkaar.

De kinderen die examen doen op een reguliere school halen het hele jaar door cijfers voor toetsen, tentamens en overhoringen. Het gemiddelde van dat cijfer telt voor 50% mee voor het eindcijfer. Dan maken ze in mei het centraal schriftelijk examen, wat ook voor 50% meetelt. Eind mei zijn deze kinderen klaar en kunnen ze wachten op de uitslag. Als ze geslaagd zijn, is het feest en gaat de vlag uit. Kinderen met een extra mooi resultaat worden getrakteerd op een bezoekje van u, komen in de krant of mogen aanschuiven bij RTL Late Night om te vertellen hoe knap ze zijn. Als ze niet geslaagd zijn, mogen ze in juni nog een herkansing doen zodat ze hopelijk nog het feest van de diploma-uitreiking mee kunnen vieren.

De kinderen die staatsexamen doen op het speciaal onderwijs, zoals onze zoon, moeten ná hun schriftelijke examens weer terug naar school. Ze volgen nog tot begin juli alle lessen omdat ze de mondelinge examens moeten oefenen en voorbereiden. In juli zijn dan de mondelinge examens voor alle vakken. Onze zoon zit op het VWO en heeft in drie dagen tijd negen mondelinge examens gehad. De mondelinge examens duren 40 minuten per vak, alleen de vreemde talen en het profielwerkstuk duren 25 minuten. Schrikt u daar een beetje van? Dat snappen wij best. Het is ook behoorlijk veel. Zeker voor kinderen in het speciaal onderwijs, voor wie de dingen doorgaans toch net wat gecompliceerder zijn.

De docenten op het speciaal onderwijs mogen zelf niet de examens afnemen. Misschien bent u bang dat ze dat niet goed kunnen? Of was dat niet bekend bij u? Onbekende examinatoren komen op school om in tweetallen de mondelinge examens af te nemen. Voor onze autistische zoon is dat best lastig. Hij vindt het moeilijk om zijn gedachten onder woorden te brengen en dat wordt er niet eenvoudiger op als hij tegenover twee onbekenden zit. De school probeert deze examinatoren van te voren in te lichten over de leerlingen en de speciale zorg die ze nodig hebben. Maar u zult vast begrijpen dat lang niet alle examinatoren hier aandacht voor hebben.

In de tweede week van juli heeft onze zoon de uitslag gekregen. Helaas heeft hij het niet gehaald. De druk van tien schriftelijke en negen mondelinge examens in anderhalve maand tijd is te groot gebleken. Misschien kunt u die laatste zin even teruglezen zodat het wat beter tot u doordringt. Onze zoon, die door zijn autisme en chronische ziekte aangewezen is op het speciaal onderwijs, heeft twee keer zoveel examens moeten maken dan gezonde kinderen op het regulier onderwijs. Dat is toch best een beetje gek, vindt u niet? Misschien kunt u het ons uitleggen, want wij snappen het niet zo goed.

We hopen dat u tijdens uw welverdiende vakantie, waarin u kunt bijkomen van al uw prachtige plannen om het onderwijs in Nederland nog beter te maken, deze brief wilt lezen. En als u dan terug komt van vakantie, misschien kunt u dan eens nadenken over de regels van het staatsexamen op het speciaal onderwijs. Op de website van uw ministerie schrijft u dat het onderwijs in Nederland het goed doet en dat we wereldkampioen zijn in het ervoor zorgen dat onze kwetsbare leerlingen niet door het ijs zakken. Wij denken dat het systeem rondom de staatsexamens op het speciaal onderwijs niet past bij een ‘wereldkampioen’. Natuurlijk kunt u altijd contact met ons opnemen om met u mee te denken hoe het dan beter kan.

Tot slot zouden wij u nog een tip willen geven. De bloemen, taart en aandacht voor kinderen die met allemaal achten, negens en tienen hun diploma halen zijn natuurlijk leuk. Maar de kinderen die er extra hard voor moeten knokken doordat zij vanwege hun beperkingen niet kunnen deelnemen aan het regulier onderwijs verdienen misschien de volgende keer een beetje aandacht van u. Dat zou mooi zijn toch?

Met vriendelijke groet,

Jan en Marieke Hulsbergen


Op 11 juli 2016 stelde Tjitske Siderius (SP) Kamervragen over dit onderwerp, zie de Kamervragen bij deze tweet.

Op 15 juli 2016 reageerde Pieter Hendrikse, voorzitter van het College dat over de staatsexamens gaat, als volgt op Twitter:

Op 16 juli 2016 besteedde Trouw aandacht aan dit pleidooi in het artikel Onvrede over te zwaar staatsexamen speciale school. Hierin worden naast hierboven uitgebreid toegelichte nadelen, ook enkele voordelen genoemd van het staatsexamen: 
  • je kunt het examen spreiden (het ene jaar één of meer vakken, het volgend jaar de rest, dit is niet mogelijk bij het reguliere eindexamen)
  • kan een leerling boven een blaadje blokkeren, bij een mondeling zoekt de examinator echt naar de aanwezige kennis
Later die dag schreef Brenda Hagen een blog: Staatsexamen.. een persoonlijke ervaring. Daar beschrijft ze de moeizame weg om haar thuiszittende dochter voor te bereiden op het havo-staatsexamen, de tegenstrijdige informatie over de te leren lesstof en de eigenzinnige examinatoren waar ze mee te maken kreeg.


Deze brief hebben we een jaar geleden geschreven en is ontzettend vaak gedeeld. We hebben gemerkt dat het veel heeft los gemaakt, ook nu nog. Inmiddels zijn we een jaar verder en gelukkig kunnen we zeggen dat Pepijn geslaagd is voor zijn vwo. Ook nu moest hij weer de nodige hindernissen nemen die hij door de regelgeving rondom de staatsexamens tegenkwam. Onze brief heeft ervoor gezorgd dat het ministerie van OCW en de commissie Toetsing en Examens contact met ons heeft opgenomen, we zijn op uitnodiging in de Tweede Kamer geweest en uiteindelijk zijn er zelfs Kamervragen aan staatssecretaris Dekker gesteld. Helaas heeft het allemaal niet mogen baten. De staatssecretaris gaf als antwoord dat de wet- en regelgeving omtrent het staatsexamen prima geregeld is en er voor leerlingen in het speciaal onderwijs goede regelingen zijn. Wat hem betreft is hier dus geen verder onderzoek naar nodig. Het is verdrietig te moeten constateren dat dit onderwerp voor de politici niet hoog genoeg op het prioriteitenlijstje staat, omdat - tenminste dat is onze redenering - er maar relatief weinig kinderen mee te maken hebben. Pepijn heeft het gelukkig gehaald, maar niet dankzij de regels. Wel dankzij zijn eigen inzet en de steun van zijn school. Hopelijk komt er ooit een staatssecretaris die inziet dat dit systeem moet veranderen. Dank aan iedereen die ons bericht heeft gedeeld en Pepijn een hart onder de riem heeft gestoken. Hartelijke groet, Jan en Marieke Hulsbergen

Gerelateerd: