Nieuws‎ > ‎

Mondige ouders, juridisering en communicatie

Geplaatst 16 okt. 2017 15:12 door AutiPassend Onderwijs Utrecht   [ 29 okt. 2017 04:06 bijgewerkt ]
Is het echt zo dat ouders te mondig en veeleisend zijn geworden, en dat het onderwijs juridiseert? In dit artikel nuanceren we het beeld en geven we aan hoe de scherpe kantjes verminderd zouden kunnen worden.

Mondige ouders

De laatste maanden berichtten de media regelmatig afkeurend over "mondige ouders" die onredelijke eisen stellen ten behoeve van hun kind. Aan de andere kant is het de plicht van ouders om voor hun kind op te komen als diens ontwikkeling gevaar loopt, en is een mondige ouder gewoon iemand die voor zijn kind op kan komen, een noodzakelijke stem tussen de verschillende belangen van docenten, schoolleiding, begeleiders, besturen, leerlingen en ouders. Ouders van kinderen waar iets extra’s nodig is om tot ontwikkeling te komen, bijvoorbeeld vanwege autisme of ADHD, moeten vaak bijzonder ‘bureaucratisch-vaardig’ zijn, moeten zich laten horen, zodat hun kinderen niet tussen wal en schip raken.

Juridisering

Ook was de "juridisering van het onderwijs" de afgelopen maanden in het nieuws, waarmee men bedoelt dat ouders steeds vaker een rechtszaak tegen school aanspannen: een rechtsbijstandsverzekeraar zag het aantal zaken groeien tot 784 vorig jaar. Voorbeelden waren de zaken over de schoolfoto tijdens het Offerfeest en het zakken voor het examen Frans.
Er wordt overigens niet bij vermeld hoe vaak er tegen ouders een strafzaak aangespannen wordt: in 2011-2012 waren er 8.897 processen verbaal tegen ouders m.b.t. "signaalverzuim": in deze kamerbrief wordt dat gedefinieerd als verzuim dat samenhangt met achterliggende problemen van de leerling: een leerling wordt bijvoorbeeld gepest en wil niet meer naar school. In 2016 blijkt dat het aantal proces verbalen van dit type (waarbij signaalverzuim inmiddels hernoemd is in relatief verzuim) gelukkig gedaald is tot 4.278 in 2015-2016, maar dat is nog altijd een aanzienlijk aantal.
Naar aanleiding van de kritiek op de juridisering door ouders reageert jurist Fleur Terpstra in een ingezonden brief: Een kind is wel gebaat bij een proces tegen de school. "In werkelijkheid gaan veel conflicten tegen scholen over zeer serieuze zaken. Zoals kinderen die onterecht thuiszitten omdat scholen hen geen passend onderwijs willen bieden." "Dan is een gang naar de rechter vaak nog de enige manier om de toekomst van het kind te redden."
Aan de andere kant rapporteert de Geschillencommissie Passend Onderwijs dat of het nu is dat de relatie verslechtert door de gang naar de geschillencommissie, of dat men pas naar de geschillencommissie gaat als de relatie al verziekt is, het helpt ouders kennelijk niet om een geschil aan te spannen: Ruzie ouders en school loopt op na gang naar Geschillencommissie.

Vertrouwen

Carry Roozemond, directeur-bestuurder van Ingrado (beroepsorganisatie leerplichtambtenaren) roept in haar blog Nieuw schooljaar, nieuwe kansen de leerplichtprofessionals op om gesprekken aan te gaan die leiden tot contact waardoor het juridische traject waarin ouders en scholen helaas regelmatig terecht komen, misschien niet langer nodig is.

Iedere ouder wil het beste voor zijn kind en de meesten weten wat dat beste is. Laten wij professionals daar nu eens vanuit gaan. En er is ook geen leerkracht die voor een groep gaat staan met de gedachte deze kinderen eens flink in de problemen te gaan brengen, geen school die niet zijn stinkende best doet om het maximale uit ieder kind te halen. Laten ouders daar nu op vertrouwen.

Vanuit dit vertrouwen kunnen we het contact herstellen, de verbinding weer maken. Is dat niet een mooi voornemen voor het nieuwe schooljaar? Laten we zelf het goede voorbeeld geven. Op mensen afstappen, vragen stellen, luisteren naar de antwoorden en samen handelen. In het belang van de ontwikkeling van kinderen. Zegt het voort!

Communicatie

Op 9 september stond er een uitgebreid artikel in de Volkskrant getiteld Hoe scholen en ouders elkaar weer kunnen begrijpen: goede communicatie. Daarin wordt eerst het beeld geschetst van de steeds mondiger en veeleisender ouder die dreigt met juridische stappen, wat voor een aantal docenten de reden is om het onderwijs de rug toe te keren. Dan wordt ingegaan op mogelijke redenen dat de relatie tussen ouders en scholen de laatste jaren steeds meer op gespannen voet is komen te staan. In onze maatschappij is het steeds belangrijker geworden om een goed diploma te halen, en als je niet direct de optimale schoolopleiding af hebt kunnen ronden, is het steeds lastiger geworden om dat later in te halen. 

Enkele citaten uit het artikel: 
  • Ja, er zijn zeker meer ouders die binnen dat klimaat doorslaan, zeggen de schoolleiders, docenten en wetenschappers. Maar in het algemeen zien de deskundigen de toegenomen mondigheid van ouders vooral als iets positiefs. 'Ouders weten heel veel over hun kinderen. Het is waardevol om die kennis te delen', zegt Monica Neomagus van Verus. 'Alle onderzoek laat zien dat leerlingen beter presteren als school en ouders samenwerken', zegt lector Mariëtte Lusse van de Hogeschool Rotterdam.
  • Gevraagd naar een geslaagde relatie tussen ouders en scholen, noemen alle deskundigen hetzelfde: communicatie. 
    Maar dat blijkt een concept waarmee het onderwijs het nog vaak heel moeilijk heeft. 'De lerarenopleidingen besteden veel te weinig aandacht aan de vraag hoe ouders en leraren goed samenwerken', vindt Peter de Vries van onderwijsadviesbureau CPS.
  • Scholen zouden ook veel eerder over ingewikkelde kwesties moeten communiceren, zegt Peter Hulsen van Ouders & Onderwijs. [...] Had de school nou maar een paar maanden eerder voorgelegd dat er minder leerkrachten zouden zijn, dat de directie overwoog om klassen te combineren. Ze hadden de ouders dan kunnen vragen: hoe zou u het vinden als uw kind in zo"n klas terecht kwam? En hoe zouden we uw zorgen kunnen wegnemen? Een school moet zo'n gesprek open aangaan. Dan hoor je de zorgen eerder en kun je samen op zoek gaan naar een oplossing."

Concluderend

Wij van Stichting AutiPassend Onderwijs Utrecht vinden dat vertrouwen en communicatie van beide kanten inderdaad essentieel zijn, en niet te vergeten ook reflectie, omgaan met niet-weten en proberen allereerst naar jezelf te kijken… Dat geldt voor ouders, maar zeker ook voor (de betaalde) professionals. Deze vaardigheden zijn te leren. Daarnaast zou het helpen als er naast onderwijs- en zorgprofessionals ook oudergerichte professionals zijn: die niet alleen naar het kind luisteren maar ook naar het verhaal (en de beleving) van de ouders (zie ook de blogs Oplossing nodig? Bedenk ze eens mét ouders). Als ouders zich erkend en gewaardeerd voelen zal de mondigheid en juridisering waarschijnlijk minder nodig zijn!