Tips voor ouders per leerjaar van groep 7 t/m het eindexamen

Geplaatst 5 sep. 2015 02:54 door AutiPassend Onderwijs Utrecht   [ 21 okt. 2017 01:31 bijgewerkt ]
Ervaren ouders geven op deze pagina tips voor andere ouders over wat bij hen een goede aanpak bleek bij het zorgen voor succesvol middelbaar onderwijs voor hun kind met autisme en cognitief talent. Misschien helpen ze jouw kind ook?

Groep 7 en 8

  • Bereid voor wat je wil vragen aan middelbare scholen, gebruik deze checklists als inspiratie:
    • Checklist: Op je plaats in het VO of VSO?! van Onderwijsconsulenten
    • POVO Supplement Autisme van de KPC Groep
    • Checklist Autismevriendelijke School van Vanuit autisme bekeken
    • Bekijk de lijst van praktische problemen van Autisme op reguliere havo/vwo is... en bedenk welke dingen voor jouw kind waarschijnlijk een rol zullen spelen, en wat een school zou kunnen doen om daarbij te helpen
    • Bedenk zo concreet mogelijk welke extra ondersteuning jouw kind nodig zal hebben en bereid daar vragen over voor. Begin vooral met vragen naar wat de school zoal kan bieden voor ondersteuning van jongeren met autisme. Ook goed om al te vragen is welke ervaringen de scholen hebben met pestgedrag en met pauzebegeleiding.
    • Vraag naar voorbeelden van hoe de school andere leerlingen heeft ondersteund en vraag of ze je eventueel in contact zouden willen brengen met die ouders

  • Maak een lijst van scholen en doe een eerste selectie op basis van criteria in Wanneer speciaal en wanneer regulier VO? Welk type school?
    • Domeinen kunnen goed werken onder goede begeleiding, maar kleine school met structuur is vaak beter
    • Laat ook je eigen criteria meetellen bij de voorselectie (kijkend naar wat voor jouw kind belangrijk is)
    • Kijk ook welke nevenactiviteiten je belangrijk vindt voor je kind en of die ook kunnen plaatsvinden op/rond school zodat de belasting van je kind in balans is

  • Bereid je kind voor op de mogelijkheden van de middelbare school, bijvoorbeeld met de game van Go VMBO (geeft ook informatie over havo en vwo; als je er zelf bij blijft zitten en je kind accepteert dat, dan kun je wellicht nuanceren en waarschuwen waar het voor jouw kind anders kan zijn).
  • Ga zowel in groep 7 als in groep 8 naar de open dagen van middelbare scholen
    • Overweeg om je kind pas mee te nemen als je zelf een top 3 hebt bepaald, bijvoorbeeld in groep 7 in je eentje naar een groter aantal open dagen dan de 3 waar je met je kind naartoe gaat, en dan in groep 8 nog een keer samen naar de top 3
    • Kies een zo rustig mogelijk moment, bijvoorbeeld vroeg in de ochtend, of de avondopening in plaats van de zaterdag
    • Als je met je kind gaat, ga niet te lang per keer
    • Knoop gesprekken aan met docenten/zorgcoördinator/schoolleiding, praat dan wel flink door en verken zo de mogelijkheden op deze school
    • Gebruik je lijst met voorbereide vragen, stel dezelfde vraag aan meerdere mensen

  • Overleg met de basisschool welke vaardigheden die nodig zijn voor middelbare school, in de groepen 7 en 8 al extra geoefend kunnen worden
    • Denk aan beter leren concentreren (minder laten afleiden door gedachtes of geluiden of beelden uit de omgeving), een planning maken, planmatig werken en huiswerk maken
    • Tips hiervoor vind je in POVO Supplement Autisme van de KPC Groep

  • De resultaten van het onderzoek naar schoolbeleving van kinderen met autisme van 10-14 jaar geven interessante conclusies over wat deze kinderen nodig hebben om binnenboord te blijven in het onderwijs. Deze observaties kun je gebruiken om te onderzoeken welke school daar het beste aan tegemoet komt, en de dingen die gaan over ouders kun je natuurlijk zelf proberen toe te passen!
  • Lees de paragrafen over groep 7 en 8 van Van basisschool naar middelbare school
  • Als aangenomen op een middelbare school, vraag zo snel mogelijk (voordat de klassenindeling is gemaakt) om plaatsing in een klas met een paar kinderen met vergelijkbare ondersteuningsbehoefte en/of interesses. Dat werkt motiverend voor de kinderen en maakt het makkelijker voor docenten om er op in te springen.
  • Warme overdracht: overleg met de basisschool wat er verteld wordt over je kind aan de middelbare school
  • Overgangen van de ene klas naar de andere klas of naar de gymzaal zijn vaak lastig, plan daarvoor goede begeleiding indien nodig
  • Vraag of je kind alvast een fotoboek mag maken van plekken die belangrijk zullen worden in de brugklas, inclusief ingang, gangen, pauzeruimte, gymzaal, etc.
  • Oefen vast met je kind om gesprekjes in de pauze aan te knopen met nieuwe kinderen
  • Zie ook de pagina Brugklastrainingen in en om Utrecht

Eerste schooljaar en wisseling van school

Deze tips gelden zowel voor de brugklas als voor het eerste jaar na een wisseling van school.

Schoolspullen kopen:
School:
  • Begeleid ieder facet van huis naar school en terug
  • Informeer docenten via de mentor eenmalig aan het begin van het schooljaar over speciale aspecten van dit speciale kind (zie voorbeeld A3-vel Dit hoort bij mijn Asperger)
    • Geef gerichte feedback over situaties die moeilijk waren voor je kind
    • Geef complimenten over dingen die opvallend goed gingen!
  • Overweeg om (bij voorkeur in de eerste weken) de klas te vertellen over het autisme of over aspecten ervan. Zie Wel of niet de klas vertellen over mijn autisme?
  • Let op dat pauzes begeleid/veilig/relatief rustig zijn, dat ze tot eten en drinken komen
  • Zorg voor backup / vaste ruimte met vertrouwde / geïnformeerde begeleiding waar het kind heen mag (zoals beschreven bij trajectbegeleiding, als niet standaard georganiseerd op school vraag dan of voor jouw kind iets mogelijk is dat erop lijkt)
  • Als er een gesprek met leerling en school gepland staat, bedenk van te voren met je kind waar je het over wil hebben, bijvoorbeeld met de Gesprekshulp voor op school van Autismewegwijzer, waarin je kunt aanvinken wat relevant is.
  • Overweeg of een keer 5 minuten observeren in de pauze of in een les door een onbekende deskundige helpt
  • Er zijn scholen die zeker in het eerste schooljaar door hen betaalde huiswerkbegeleiding organiseren: overweeg daar gebruik van te maken als je kind het aankan direct na de lessen, want dan is het ’s avonds vrij
Thuis:
  • Skip "overtollige luxe" activiteiten in het privé-leven en geef rust
  • Tips voor het "inrichten" van de schoolagenda
  • Als je kind moeite heeft met de scheiding tussen school en thuis, kijk dan of het huiswerk op school gemaakt kan worden, of regel huiswerkbegeleiding door externen als je kind hulp nodig heeft bij het huiswerk
    • Huiswerkbegeleiding moet over het algemeen door ouders zelf betaald worden
    • In uitzonderlijke gevallen kan huiswerkbegeleiding onder het school-arrangement voor Passend Onderwijs vallen (in de gemeente Utrecht kennen wij daar één voorbeeld van)
    • Voor het aanleren van vaardigheden (plannen, organiseren van huiswerk) kun je in sommige gevallen via je gemeente een PGB krijgen - reken dan op veel administratieve overhead
    • Je kunt ook overwegen om met een aantal ouders samen onderling huiswerkbegeleiding te organiseren, zoals Topklasse in Houten
  • Zelf huiswerk begeleiden:
  • Heb heel veel geduld en oefen dingen tot ze meer vanzelfsprekend worden. Bijvoorbeeld sociale interactie met kinderen die iets anders leuk vinden dan je kind. Creëer een bliksemafleider zoals een spelletje. Het kan ook helpen het ijs te breken als je kind laat zien wat hij of zij kan doen met een Rubik's kubus, magneetballetjes, of een ander gadget waarmee je kind in de pauze iets heeft om sociale interactie te starten met andere jongeren
Externe hulp:
  • Zoek (als jullie daar behoefte aan hebben) hulp die minimaal het intelligentieniveau van het kind heeft en/of uitermate sociaal vaardig is
  • Praat de hulp heel goed en geregeld "bij" over actuele ontwikkelingen en betrek je kind daarbij: dingen gaan vaak anders dan van tevoren gedacht

Tweede leerjaar

  • Probeer een jaar extra huiswerkbegeleiding te krijgen.
  • Let op gymles en let op wie kiest wie bij groepjes. 
  • Geef ieder jaar opnieuw via de mentor (bijgewerkte) info aan docenten over wat speciaal geldt voor dit kind (zie voorbeeld A3-vel Dit hoort bij mijn Asperger), vraag aan docenten wat ze nodig hebben (zie Communicatietip voor ouders in gesprek met docent).
  • Gaat het tussen je kind en sommige docenten moeizaam, maar zijn er wel één of meer docenten die de goede benadering hebben voor jouw kind, dan kun je een van die laatsten vragen of hij/zij andere collega's tips zou willen geven. Het is misschien makkelijker dan ze denken!
  • Check de Voorbereidingstips bij belangrijke gesprekken met school of samenwerkingsverband
  • Geef extra steun bij de moeilijke vakken, word zelf heel goed in die vakken!
  • Geef structuur aan het lesprogramma (vooruit kijken naar toetsen, verslagen, werkstukken, presentaties).
  • Kijk mee in het digitale systeem en zorg voor begeleiding bij uitvaluren.
  • Als je kind nog geen idee heeft wat het na de middelbare school wil gaan doen, overweeg dan om alvast een keertje te gaan kijken op een paar open dagen van hbo’s of universiteiten. Ze zijn vaak in maart (je moet soms wel een aantal weken van te voren aanmelden). Een paar uurtjes per keer, gewoon kijken, zodat je kind zich alvast een langere termijn beeld kan vormen van hbo’s of universiteit. Er is dan geen tijdsdruk, het is leuk en de puzzel van de toekomst kan steeds een stukje verder ingevuld worden (handig omdat in de 3e klas een profielkeuze moet worden gedaan).

Derde leerjaar

  • Sorteer voor op profielkeuze: liefst zoveel mogelijk schaarse tijd besteden aan de vakken die je daarna nodig hebt, net ‘’over’’ op de vakken die je toch laat vallen spaart energie. Zie ook Profielkeuze en studiekeuze: tips voor leerlingen met autisme
  • Help mee werkstukken/verslagen/presentaties te maken door structuur te bieden en in de stof mee te gaan (en op tijd te beginnen).
  • Vraag nu al om aanpassingen voor toetsen (zoals extra tijd) als je denkt dat dat bij het examen nodig zal zijn (zie Aanpassingen toetsen/examens). Als je het de voorafgaande jaren niet nodig hebt gehad mag het ook niet bij het examen.
  • Als je kind veel moeite heeft met talen maar goed is in de exacte vakken, overweeg een Ontheffing voor tweede vreemde taal op vwo.
  • Laat kind nooit vastlopen op een vak dat niet nodig is voor profiel, de wet geeft ruimte voor een andere invulling van bepaalde vakken of zelfs om bepaalde vakken (vroegtijdig) te laten vallen. Vraag de school om de vrijheid van onderwijs te benutten die er is! Scholen zijn daar vaak toe bereid, al gaat het bij sommige moeizaam. Zie bijvoorbeeld Gemiste kans: Utrechts vwo mag overbelaste jongen dwingen tot aanwezigheid.

Vierde leerjaar en jaar voor het examenjaar

  • Vraag bevestiging van de aanpassingen voor toetsen/examen per vak / docent / mentor / leerjaar. 1 x aanvragen is niet altijd voldoende, bevestiging vragen kan teleurstelling voorkomen. 
  • Blijf helpen met de structuur van de lessen, bedenk waar je wel en niet extra bij helpt (bijvoorbeeld hulp bij het maken van samenvattingen)
  • Betrek andere mensen bijvoorbeeld buurman of oma bij voorlezen of structureren van lesstof
  • Vergroot heel gericht het netwerk en de zelfredzaamheid van je kind buiten school via een hobby die de hersenen leuk stimuleert of juist een sport die lichaamsbeweging stimuleert, maar overdrijf het niet, zodat school altijd prioriteit nummer 1 blijft
  • Ga nu al "snuffelen" op open dagen universiteit/hogeschool om te wennen aan het langetermijnperspectief. Wennen kost meer tijd, dus ga bijvoorbeeld het volgende jaar weer naar dezelfde open dag. Zie ook Profielkeuze en studiekeuze: tips voor leerlingen met autisme
  • Houd of maak goed contact met mentor en decaan (en eventueel schoolleider). Bij moeilijke gebeurtenissen, bespreek 2 weken van te voren hoe het kan gaan en wat nodig is om het rustig te laten verlopen.
  • Zorg dat je onzekerheden terugdringt en concentreer samen op de inhoud
  • Ga zowel rond Kerst als rond Pasen na wat de risicovakken zijn en geef daar samen veel extra aandacht aan

Examenjaar

  • Geef weer een info-mail aan alle docenten en geef aan dat je backup bent voor alle vragen. Geef aan dat vroege signalering van mogelijke problemen je helpt om er samen doorheen te komen
  • Begeleid als ouder heel goed dat je kind op tijd aangemeld is en aan alle verplichtingen, zoals matching / meeloopdagen, voldoet. Er zijn zeer harde deadlines die strikt gehanteerd worden. Bezwaarprocedures doorlopen om alsnog toegelaten te worden kunnen soms effect hebben, maar leveren veel stress en onzekerheid op. Zie ook Profielkeuze en studiekeuze: tips voor leerlingen met autisme
  • Vraag of de docent ook buiten de les om je kind af en toe een kwartiertje extra toelichting kan geven
  • Rustige examenruimte met wat extra tijd kan helpen, zie Aanpassingen toetsen/examens
  • Vier feest als er feest te vieren is en uit feest ook naar docenten, zeker als zij extra inspanning voor je kind geleverd hebben
Zie ook onze pagina Voorbereidingstips bij belangrijke gesprekken met school of samenwerkingsverband.