Nieuws‎ > ‎

Boekreview: "Autisme in het MBO" ook toepasbaar op havo/vwo

Geplaatst 12 mrt. 2015 03:11 door AutiPassend Onderwijs Utrecht   [ 24 jun. 2017 08:17 bijgewerkt ]
In het boek "Autisme in het middelbaar beroepsonderwijs" (2014) van Esther van de Ven staan veel praktische tips hoe studenten met autisme geholpen kunnen worden bij hun MBO-opleiding. Als je het woord "student" vervangt door "leerling", en over enkele MBO-specifieke aspecten heen leest, zijn de vele voorbeelden en adviezen ook heel goed bruikbaar bij havo/vwo-leerlingen!
  
Het boek leest makkelijk weg, is geschreven vanuit een kijk op autisme die wij onderschrijven, en vertaalt het in een heel praktische, direct toepasbare gids voor het helpen van cognitief begaafde leerlingen/studenten op school. Zoals de achterflap zegt:

Studenten met autisme verwerken informatie anders en hebben daardoor meer behoefte aan duidelijkheid, voorspelbaarheid en concrete aansturing dan anderen. 

Het boek gaat op een respectvolle manier om met de autonomie van de persoon met autisme, en gaat uit van diens capaciteit tot het aanleren van nieuwe vaardigheden, als hij/zij op het juiste moment een steuntje in de rug krijgt dat aansluit bij wat hij/zij op dat moment moeilijk vindt, ook al is dat misschien iets dat voor de meeste klasgenoten de normaalste zaak van de wereld is.

Ook voor ouders is dit boek een aanrader, want diverse tips zijn ook thuis met je kind bespreekbaar, als je merkt dat hij of zij moeite heeft met een bepaald aspect van school. Ook kunnen ouders tips uit het boek suggereren aan de mentor op school (of het hele boek natuurlijk!).

In het eerste hoofdstuk legt de schrijfster uit welke belemmeringen de huidige inrichting van het onderwijs heeft voor jongeren met autisme (zoals de nadruk die er tegenwoordig ligt op een kritische, zelfreflecterende houding en het uitgangspunt dat jongeren zelf de regie voeren over hun eigen opleiding). Ze vertelt waarom jongeren met autisme eigenlijk dubbel zo hard moeten werken om het normale lesprogramma te volgen, terwijl zij cognitief het niveau prima aankunnen: 

"Naast het begrijpen van de lesstof moeten zij ook nog eens de schoolomgeving leren begrijpen. Dit kost extra energie en heeft onherroepelijk consequenties voor het onderwijsleerproces van deze studenten. De ondersteuning hiervan vraagt extra inzet, geduld en doorzettingsvermogen van docenten en begeleiders afzonderlijk, maar vooral van het team als geheel."

Er worden vele bronnen vermeld, waaronder boeken en andere publicaties die wij ook aanbevelen, van bijvoorbeeld Peter Vermeulen en Martine Delfos

Wat dit boek zo goed toepasbaar maakt, zijn de herkenbare voorbeelden van situaties waarin de jongere met autisme vastloopt, en hoe die dan weer op weg geholpen kan worden.

Ter illustratie de tekst van pagina 43 uit het boek:

"Lisanne is net begonnen met haar mbo-studie en doet mee met alle lessen. Zij slaat alle informatie tot en met de kleinste details op, dus na een paar uur zit haar hoofd vol. Als Lisanne tijdens de pauze in de kantine gaat eten, krijgt ze nog meer prikkels te verwerken en houdt ze het geen hele dag vol. Zij heeft de pauzes, net als ieder ander, nodig om te ontspannen en tot rust te komen. Misschien dat het haar over een paar maanden wel lukt, maar aan het begin van de studie is dat nog te veel gevraagd.
Samen met haar begeleider maakt Lisanne de afspraak dat ze in elk geval tot de herfstvakantie een rustig plekje in de gang mag opzoeken en daar mag eten. Deze afspraak is een uitzondering op de schoolregel dat er niet in de gangen gegeten mag worden.
Meteen de eerste twee dagen wordt Lisanne aangesproken door langslopende docenten: 'Hup, naar de kantine jij' en 'Jongedame, hier mag je niet eten. Wil je daarmee stoppen en je naar de kantine verplaatsen.' Er wordt Lisanne niets gevraagd en dus geeft Lisanne geen antwoord. Ze gaat naar de kantine. De derde dag gaat ze maar meteen naar de kantine. Diezelfde middag ziet de begeleider dat ze helemaal op is. Lisanne deelt haar ervaringen. De begeleider pakt het meteen op en zorgt dit keer dat de docenten hierover goed worden geïnformeerd. Daarnaast geeft hij Lisanne een brief mee waarop de afspraak staat. Die kan zij laten zien wanneer dat nodig mocht zijn."

Studenten met autisme willen liever geen uitzondering zijn en doen erg hun best om mee te doen met de rest. Toch is een aanpassing van de regels soms noodzakelijk. Als niet alle docenten daarvan op de hoogte zijn, moet de student keer op keer uitleggen waarom voor hem een uitzondering geldt, wiet het heeft toegezegd, enzovoort. Of hij krijgt niet eens de kans om uitleg te geven, zoals in het voorbeeld van Lisanne.
Autisme is in veel gevallen niet goed zichtbaar. Docenten kunnen soms gewoon niet geloven dat een student ergens zoveel last van heeft dat er een aanpassing noodzakelijk is. Studenten met autisme vragen doorgaans niet voor de lol om een aanpassing of uitzondering op de regels. Het gaat om aanpassingen die noodzakelijk zijn om te kunnen functioneren. Om te kunnen leren. Om mee te kunnen doen. Dat is wat we voor ogen moeten houden. Het doel is voor alle studenten hetzelfde, de weg ernaartoe loopt soms anders.

Zo zijn er nog veel meer praktische voorbeelden en handreikingen, waarbij ook duidelijk is dat niet iedereen met autisme dezelfde soort ondersteuning nodig heeft. Er wordt bijvoorbeeld uitgelegd dat er 3 typen studenten zijn als het gaat om openheid over hun autisme: de student die zijn autisme accepteert, de student die zijn autisme ontkent, en de student die zich verschuilt achter zijn autisme, met voor elk van de typen concrete adviezen. Centraal staat: vertel de klas niet over het autisme zonder zijn toestemming, als hij dat niet wil ga dan niet in discussie maar praat over concrete zaken waar hij tegenaan loopt. Dat kan ook zonder het woord autisme te noemen. Het meest ideale is als hij zelf wil vertellen over zijn autisme, over wat hij lastig vindt en wat hem kan helpen. Ondersteun hem daarbij en geef hem de ruimte om ook over zijn sterke kanten te vertellen. (Zie ook onze pagina Wel of niet de klas vertellen over mijn autisme?)

Niet alle hoofdstukken zijn even goed toepasbaar voor havo/vwo-leerlingen, maar het moge duidelijk zijn: wij kunnen dit boek van harte aanbevelen voor alle havo/vwo mentoren, docenten en zorgcoördinatoren die te maken krijgen met jongeren met autisme, en ook voor hun ouders.

Gerelateerde boekreviews: