Nieuws‎ > ‎

Boekreview: Gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs

Geplaatst 21 sep. 2015 10:33 door AutiPassend Onderwijs Utrecht   [ 24 mei 2016 10:40 bijgewerkt ]
Review geschreven door Sandra Muller, bestuurslid van Stichting AutiPassend Onderwijs Utrecht, vanuit het perspectief van ouders van een kind met autisme en cognitief talent.

Titel: Gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs
Auteur: Anton Horeweg
Verschenen: juli 2015
Uitgever: Lannoo Campus

Het uitgangspunt van dit sympathieke boek is het begrijpen en helpen van elke leerling met gedragsproblemen, hoe lastig ook. “Het is geen onwil, ze kunnen vaak niet anders, soms tot hun eigen frustratie en verdriet.” Nadruk wordt gelegd op goed observeren om te ontdekken welke aanpak de jongere het beste kan helpen, en als het niet direct helpt, niet op te geven.

Anton Horeweg, zelf leerkracht in het basisonderwijs en master SEN, schreef eerder een zelfde boek voor het basisonderwijs. Dit boek is eigenlijk een “vertaling” van dat boek naar het voortgezet onderwijs. Dat is zeer welkom, want in het middelbaar onderwijs is het vanwege de vele leerlingen per docent in combinatie met de puberteit een grotere uitdaging om kinderen met gedragsproblemen te helpen. Hier en daar lijkt een voorbeeld zich eerder op een basisschool af te spelen dan op een middelbare school, maar het is over het algemeen goed gelukt om de inhoud herkenbaar en toepasbaar te maken voor het voortgezet onderwijs.

In het eerste hoofdstuk (algemene tips voor het voorkomen en omgaan met gedragsproblemen in de klas) ligt de nadruk wel wat veel op omgaan met storend gedrag. Leerlingen die vastlopen op een “stille” manier waarbij ze de klas niet verstoren, komen in deze inleiding niet voor het voetlicht, alleen in enkele specifieke hoofdstukken zoals ADD en angststoornissen.

De rest van het boek behandelt per hoofdstuk een bepaalde oorzaak voor de problemen. Ik was onder de indruk van de treffende beschrijving van de sterke kanten van jongeren met autisme (daar begint het hoofdstuk over autisme mee!) en de moeilijkheden die een leerling met autisme op het VO tegen kan komen. Met de goed te volgen uitleg erbij kun je beter begrijpen waarom bepaalde dingen moeilijk zijn, waarna het makkelijker wordt om te bedenken hoe de jongere geholpen kan worden op school. Wel jammer is dat ook in dit hoofdstuk het “misgaan” synoniem staat met “ontploffingen” en “driftbuien”, terwijl er ook veel leerlingen met autisme zijn die in zichzelf keren als het hen te veel wordt. Voor de rest is het een zeer compleet verhaal, waarin onder andere auti-communicatie, voorspelbaarheid en overzichtelijkheid, mentale leeftijden, sensorische overprikkeling en gameverslaving aan bod komen. Knap samengevat in een hoofdstuk van 31 bladzijden!

Aandacht voor “stille” leerlingen met problemen is er gelukkig wel in het hoofdstuk over angststoornissen (waaronder sociale angst) en het hoofdstuk over ADD (de onoplettende vorm van ADHD). Wel jammer dat bij de beschrijving van andere stoornissen die vaak samengaan met ADD (comorbiditeit) onterecht autisme weggelaten is.

Die kritiekpuntjes doen er niet aan af dat het boek vol staat met goede inzichten in de diverse oorzaken van problemen, en talloze praktische tips bevat die in de klas toegepast kunnen worden. Naast de al genoemde hoofdstukken over ADHD, ADD, autisme en angststoornissen zijn er ook hoofdstukken over faalangst, hoogbegaafdheid, executieve functies, en meer.

Alhoewel dit boek geschreven is voor docenten, is het ook voor ouders een aanrader. Het kan hen helpen zich in te beelden hoe het hun kind vergaat of zal vergaan op de middelbare school, zodat ze vanuit huis betere ondersteuning kunnen geven. Voor school kan het prettig zijn als ouders kunnen aangeven welke tips uit het boek hen het meest geschikt lijken voor hun kind, omdat ouders thuis vaak al diverse dingen geprobeerd hebben en dat wellicht kunnen vertalen naar wat op school goed zou kunnen werken. (Waarschuwing voor ouders: niet elke onderwijsprofessional stelt ongevraagd advies op prijs, probeer vooraf in te schatten of je suggesties gewaardeerd zullen worden, anders doen ze misschien meer kwaad dan goed.)

Wat je goed proeft in dit boek is dat de schrijver, Anton Horeweg, vindt dat alle kinderen er mogen zijn met al hun problemen, en dat het de taak van de docent is om voor hen de omstandigheden te creëren waarin hun problemen zodanig verminderen dat zij goed kunnen functioneren en leren op school. Als alle docenten in Nederland zich de inhoud van dit boek eigen zouden maken en het in hun klassen zouden toepassen, zou ons onderwijs al een stuk dichter bij het ideaal van Passend Onderwijs zijn!

Gerelateerde boekreviews: